13 Ekim 2013 Pazar

Erol Güngör’den Seçmeler - Derleyen: Hakan Yaman



 Medeniyetimize Bakış Usûlü

Eğer medeniyet Batıda görülen kültür malzemesinden ibaret değilse, medeniyetsizlik denince onların zıddını anlamayacaksak, o hâlde bir Türk medeniyeti de vardır ve başlıbaşına bir kıymet ifade eder. 

Üstelik bu medeniyet bizim sosyal karakterimizin eseridir ve onu aksettirir. (…)

Türkler artık kendi medeniyetlerine yüzlerini dönüp onu bütün teferruatıyla incelemelidirler. 

Ama bu inceleme yakın zamana kadar hep yapıldığı gibi, Batı medeniyetinin değer hükümleri açısından olmamalıdır. 

Bizim tarihimizi savunanların pek çoğu maalesef bu tuzağa düşmüşler ve Batıda değer verilen şeylerin Türk tarihinde benzerlerini buldukça atalarımızın ne kadar “ileri” düşünceli olduğunu söylemişlerdir. 

Türk medeniyetinin kendi başına bir kıymeti bulunduğunu daima hatırda tutmalıyız.

(Prof. Dr. Erol Güngör, Dünden Bugünden, Ötüken Yay. 9 Basım, İstanbul 1999, s. 131)

Vekâr ve Şahsiyet

Gençlerimiz vekâr kelimesinin mânâsını bilmezler. Kendilerine Türkçe diye öğretilen uydurma dilde yazılmış lûgat kitablarında da bu kelimenin karşılığını bulacaklarını sanmıyorum, çünkü vekârın Türk münevver hayatı içinde karşılığı kalmadı. 

İngiliz sefirinin önünde hüngür hüngür ağlayan Tanzimat kahramanı Mustafa Reşid Paşa'nın vekârdan nasibi yoktu; tatlı canının endişesine düşerek Fransız sefaretine sığınan ve Londra'ya gittiği zaman İngiliz Hariciye Sekreterine sadrazam olarak yaptığı işlerin hesabını veren hürriyet ve anayasa kahramanı Mithad Paşa da elbette vekâr örneği olamazdı. 

Şimdi onların kendi toprağımız üzerinde hırsız gibi korkak adımlarla dolaşan inkılâbçı torunları vekârın mânâsını lûgatte bile bulamıyorlar. 

Onlara örnek olarak gösterilen şahısların büyük çoğunluğu başını dik tutmaktan ziyade boyun eğmeye alışmış, ne kendine, ne de milletine güvenen, basit menfaatleri büyük başarı sayan, küçüklüklerini halka karşı kibir ve gururla kapatmaya kalkışan adamlardı.

(Prof. Dr. Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik, Ötüken Yay., 14 Basım, İstanbul 1999, s. 59)

Koptuğumuz Dünya

Unutmayalım ki, Batılı devletlerin Birinci Dünya Harbinden sonra Ortadoğu'ya ekmiş oldukları nifâk tohumları bize de çok tesir etmiştir. 

Arab deyince, yeni Türk nesillerinin aklına daima Türk ordularını arkadan vuran İngiliz maşası bedevî kabileleri gelir;  Arablar da Türk deyince en çok İttihatçı Cemal Paşa'nın Suriye'de yaptıklarını hatırlarlar. 

Her iki tasavvur da yanlıştır, iki tarafı birbirine düşman etmek için İngilizler tarafından uydurulmuştur. 

Arabların bu yanlış tasavvurdan kurtulmalarını istiyorsak, biz de memleketimizdeki Batı kuklası münevverlerin sistemli bir şekilde yerleştirmeye çalıştığı Arab düşmanlığının bütün izlerini silmeliyiz. 

Unutmayalım ki, "ARAB DÜŞMANLIĞI PROPAGANDASININ TEMELİNDE İSLÂM DÜŞMANLIĞI VARDIR; İslâm dünyasının yanyana yaşayan iki büyük kitlesini birbirine düşman etmek, böylece her birini tek tek Batılılara esir etmek gayreti vardır." 

(Prof. Dr. Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik, Ötüken Yay. 14 Basım, İstanbul 1999, s. 235-236)

Avrupa Birliği

Avrupa Ortak Pazarı’nın  kuyruğu mu, yoksa Ortadoğu’nun başı mı olacağız? 

Bize düşman olan ve düşman kalacak bir medeniyetin çöpçülük hizmetini mi, yoksa kendi medeniyetimizin öncülüğünü mü yapacağız? 

Türk münevveri bu konuda derhal bir karar vermelidir.

(Prof. Dr. Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik, s. 236)

Kültür (Hars) Tarifi

Sosyal ilimlerde kültür denince, bir topluluğun kendi hayatî problemlerini çözmek üzere denediği ve uzun yıllar içinde standart hâle getirdiği usuller ve vasıtalar anlaşılır. 

Şu hâlde bir topluluğun ihtiyaçlarını karşılamak üzere benimsemiş bulunduğu hayat tarzı, bütün maddî ve manevî unsurlarıyla birlikte onun kültürünü teşkil etmektedir. (...)

Bir milletin yaşama gücü, onun kültüründe çok sağlam dayanakların bulunmasıyla mümkündür. Fare kapanına girmiş gibi Anadolu yarımadasına sıkışıp kaldığımız şu ıztırablı günlerde bile tek ümid kaynağımız milletimizin bu yaşama gücüdür.

(Prof. Dr. Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik, s. 68-70)

Eski ve Yeni Mukayesesi

Niçin dünyanın büyük hukukçuları arasında bir Hukuk Fakültesi profesörünün değil de, Ahmet Cevdet Paşa’nın adı geçiyor? 

Niçin Fransa Devlet Başkanı; “siz Bakî gibi şairler  yetiştirmiş bir milletsiniz” diyor? Niçin bir divan katibinin yazdığı bir müsvettede bir tek Türkçe hatasına rastlanmadığı hâlde, bir üniversite profesörünün yazdığı makale anlaşılmıyor? 

Niçin dünküler önem verdikleri medrese ilmini mükemmel şekilde bildikleri hâlde, biz bugün önem verdiğimiz modern ilimde varlık gösteremiyoruz? Niçin artık ilim ve edebiyat yapacak bir dilimiz bile yok?

Atalarımız ülkeler fethedip yağmacılıkla uğraştılar ha! Siz bütün bu yüksek aklınız ve ileri bilginizle iki dönümlük bir yer fethedebilir misiniz? 

Bir orduyu bir yerden başka bir yere götürebilmek, üstelik yabancı topraklarda zafer kazanabilmek için nelerin gerektiğini bilir misiniz? 

Bunun için her şeyden önce saat gibi işleyen idarî bir sistem lâzımdır; böyle bir sistem kuramayanlar sadece kendi ülkesinde birbirinin arazisini işgal etmekle, kendi vatandaşlarına karşı zafer kazanmakla uğraşır. (...) 

Bizim Macaristan’a aldığımız gelirden fazla masraf yaptığımızı sosyalist bir ülke olan Macaristan’ın tarihçileri ortaya koydular. Siz devletin bu masrafa niçin katlandığını da anlayamazsınız; bunu ancak dünya çapında dış politika yürüten bir devletin idarecileri bilirler.

Haçlı ordularını imha eden bir devletin küçücük bir Karaman beyliğine niçin harb açamadığını, Rum Kara Todori Paşa’nın azınlıkları şımartmak isteyen Avrupa diplomatlarına karşı devletin hükümranlığını niçin müdafaa ettiğini, ordulara hükmeden paşaların iki satırlık bir ferman karşısında boyunlarını cellada niçin uzattıklarını, krallara başeğdiren insanların yoksul bir derviş karşısında bütün gurur ve azametlerini niçin terk ettiklerini, deli denilen bir sultanın ekmek fiyatları artınca niçin geceleri uyuyamadığını hiç düşündünüz mü?

(Prof. Dr. Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik, s. 123-124)

İslâmiyet ve Türkler

İslâmiyet devrine kadar Türkler her türlü yüksek meziyete sahib olan, fakat dünyada kendi yerini tam bulamamış olan bir milletti. İslâm onun yolunu aydınlatan bir ışık oldu ve Türk milleti bu ışığı takib ettikçe hep yükseldi.

(Prof. Dr. Erol Güngör, Tarihte Türkler, Ötüken Yay. 6 Basım, İstanbul 1995, s. 69)

NOT: Başlıklandırmalar tarafımızdan yapılmıştır. (H.Y.)
Aylık Dergisi, Nisan 2010

AKIL VE GÖNÜL BİRLİĞİNİN SÜZGECİNDEN ÇIKAN BİR MÜTEFEKKİR: EROL GÜNGÖR - Ferhat ARIK (H.Ü. Sosoyoloji Bölümü)


Mehmet İzzet medeniyeti şu şekilde tarif ediyordu. Ona göre medeniyet, akıl ve gönül işbirliği sonucu oluşabilirdi. 

Toplumun kültürel dinamiklerini sosyalizasyon sürecinde bünyemize katıp hazmetmeye çalışırken çoğu zaman gönlümüzden geçen ile aklımızın dikte ettiklerinin farklılığından doğan karmaşa ortamında boğulup gideriz. 

Zira Osmanlı son döneminde ortaya çıkan ve halen akıl ve gönlümüzü uyuşturamadığımız bir dönemin insanlarıyız. 

Bu dönem kimi zaman Batılılaşma kimi zaman Modernleşme kimi zamanda Medeniyet inşası olarak kendini gösterdi. 

Ancak her defasında ya aklımızın istediği ya da gönlümüzün dilediği gibi düşünmeye ve uygulamaya çalıştık. 

Bu süreçte kimi zaman tarihimizi reddettik kimi zaman kendi öz kültürümüzü oluşturan değerleri hiçe saydık kimi zaman da yönünü şaşırmış bir tekne misali rüzgârın inisiyatifine kendimizi bıraktık.

Bu dönem Türk münevveri için çetin bir imtihan dönemidir. 

Pusulasını şaşırmış pek çok aydın namzedi ya kendi kültürüne-milletine yabancılaşmış, ya da donup kalmıştır. 

Kendi milletinin karşılaştığı sotunları aydınlatacak ve çözüm önerileri geliştirecek mütefekkir aydın sayısı iki elin parmaklarını geçmeyecek kadar azdır. 

İşte bu sürecin sıkıntılarının ortaya çıkardığı mütefekkir aydınlardan birisi Erol Güngör’dür. O değişen Türk toplumu içinde kökleriyle bağ kurabilen bir medeniyet unsuru gibidir.

O bir Türk Münevverinin nasıl olması gerektiğini şu cümlelerle anlatıyordu;

“Türk münevveri yüzyıl önceki Türkçeyi kullanmayacak, ama üniversite kapısı önündeki kitabeyi görünce alık alık bakmayacak, demokrat olacak ama atalarının siyasi ve idari dehasından faydalanmasını bilecek; bir Osmanlı Türk’ü gibi ayakları yerde, başı dik, gönlü geniş, kalbi metin olacak, hiçbir zaman basitliğe düşmeyecek. Ve nihayet milletinin büyüklüğünü anladığı zaman artık fuzuli kurtarıcılık ve akıl hocalığı yapmaktan vazgeçecek” (Güngör, 1996b, s. 132).

Yılmaz Özakpınar’a göre Erol Güngör’de Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sanatkâr ruhu, Yahya Kemal Beyatlı’nın Tarih duygusu, Mümtaz Turhan’ın ilim zihniyeti ve Anadolu velilerinin ilhamı vardı.

Özakpınar hocanın usta üslubuyla Güngör’ün bu yüce şahsiyeti ve çok yönlülüğünü vurgulanmaya çalışılmıştır.

Mehmet Niyazi Özdemir ise, Erol Güngör'ü şöyle tanımlıyordu:

“Her köşe başında rastlanan bir tip değildi; az konuşur, daha çok dinlerdi. Çokları onu Hindistan cevizine benzetirdi; dışı sert, içi özlü idi. 

Uzaktan bakan onu soğuk, biraz kendini beğenmiş zanneder; ama yakından tanıyan onun sıcak, samimi bir insan olduğunu hemen anlardı. 

Asistanlığı döneminde iki yıl Amerika'da kaldığından, dedesinden küçük yaşta Osmanlıca öğrendiğinden ayırım yapmadan, hemen hemen bütün klasikleri, seviyeli eserleri yercesine okuduğundan, hem Batı'yı hem de Türk-İslam Dünyası'nı iyi bilirdi. 

Berrak, zarif, veciz bir üslubu vardı. Çok genç yaşta yazdığı kitaplarla, makalelerle, yaptığı tercümelerle bütün bilim çevrelerinin dikkatini çekmişti.” 

(Gökkubemizin Büyük Türk Sosyoloğu: Erol Güngör, http://millimecmua.blogspot.com /2008/01/gkkubbemizin-byk-trk-sosyolou-erol-gngr.html)

Erol Güngör, mensubu bulunduğu Türk milletinin ve İslâm medeniyetinin değerlerine hep sahip çıkmıştır. 

Erol Güngör bazılarının aksine her zaman milletinin değerleriyle barışık olmuş, bu sebeple hiçbir zaman toplumdan kopmamış, milletine tepeden bakan “Aydın Kibri”ne sahip olmamıştır. 

Toplumun her kesimine açık olmuştur. Gün olmuş İskender Paşa Dergâhında tasavvuf sohbetlerine katılmış, gün olmuş Yahya Efendi Dergâhında Mesnevî dinlemiştir.

Milletinin değerleriyle barışık olmasının bir başka sonucu olarak Türk milletinin geçmişine yönelmiştir. 

Mükemmel derecede Osmanlıca öğrenmiş. Ayrıca Türk tarihine, Türk diline ve Türk edebiyatına derinlemesine hâkim olmuştur. 

Erol Güngör İslâm dini ve Medeniyeti içinde kaygılar taşırken, İslâm ülkelerindeki gelişmeleri ve fikir hareketlerini yakından takip edip, kafa yormuş, sorular sormuş ve cevaplar aramıştır. 

İslâm’ın Bugünkü Meseleleri ve İslâm Tasavvufunun Meseleleri isimli eserleri bu arayışın ürünü olarak kaleme alınmıştır.

Erol Güngör’ün en önemli özelliklerinden biri de zihninin içinde tabulara yer vermemesidir. Ona göre ilâhî kurallar dışında tartışılmayacak hiçbir konu yoktur.

Yani Erol Güngör, milletinin değerlerine sahip, milletiyle bütünleşmiş, manevi şuur sahibi, ezberci olmayan araştırıcı ve sorgulayıcı bir kafaya sahip kelimenin tam manasıyla gerçek bir münevverdir.

O’nun hakkında birçok şey yazılıp çizilmiştir, ancak onun hakkında en güzel tespitleri yapanlardan birisi de kardeşi Hidayet Güngör’dür. 

Güngör, kardeşiyle ilgili olarak şu tespitte bulunur,  “Ben onun 45 yıllık hayatında inançlarının dışında bir yaşantıya saplandığına hiç şahit olmadım. 

Tam anlamı ile içi bir, özü sözü bir, fikir adamıydı.” (Yıldız ve diğerleri, 1998, s. 15-16).

O, düşündüğü gibi söyleyen, söylediği gibi yaşayan, yaşamı boyunca ilmi ve düşünsel çizgisini kendine has üslubuyla koruyan büyük mütefekkirimizdi. 

Hiçbir zaman kahrolsun ya da yaşasın gibi sloganlar geliştirmemiş tüm yaşamını uğruna adadığı ilim ve irfan yolunda Türk milletini yüceltmeye çalışmıştır.

Yetişme Ortamı-Öğrenim Çağı –Şahsiyeti ve Hakk’a Yürüyüş

Erol Güngör, 25 Kasım 1938’de ülkemizin kültür merkezlerinden Kırşehir’de dünyaya gelmiştir. Adliye Zabit Kâtibi Abdullah Sabri Bey ile Zeliha Gülşen Hanım’ın izdivacının dört meyvesinden üçüncüsü olarak hayata gözlerini açmıştır.

Hem baba hem de anne tarafı Kırşehir’in bilinen itibarlı ailelerindendir. Baba tarafından dedesi olan Hafız Osman Hamdi Efendi, medrese mezunlu cami imamıdır. 

Son görev yeri Kırşehir’de Ahi Evran Camii imamlığı olmuştur. Anne tarafından dedesi olan Lütfü efendi ise bir müftüdür. 

Erol Güngör Kırşehir gibi, Aşık paşazade’lerin ve Ahi Evran’ların yetiştiği kültürce zengin bir Anadolu şehrinde, kültürlü, bilgili ve görgülü belli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, bu zenginliği fırsata dönüştürerek, hepsi de yüksek tahsil yapmış olan kardeşleri arasında öne çıkmıştır.  (Alptekin ve diğerleri, 2008, s. 425-26).

Liseyi bitirene kadarki öğrencilik yıllarında aile içi eğitimi de güçlü olmuştur. 

Evde babası Dertli Divanı’ndan şiir okurken; kendisi büyük kardeşleriyle beraber, ‘Karadavut’ adlı kitabın Osmanlıcasını okumuşlardır. 

Bunun yanı sıra Ziya Gökalp’in ve Hilmi Ziya Ülken’in lise çağındaki bir öğrenciye ağır gelebilecek kitaplarını zevkle okumuş ve istifade etmiştir. Lise çağında Fransızca öğrenmiş ve ilerleyen yıllarda telif eserlerin dilini andıracak tarzda çeviriler yapmıştır.

Erol Güngör, 1943 yılında başlayan ve 1956 yılında sona eren ilkokul, ortaokul ve lise eğitimi süresince bölgenin kültürel zenginliklerinden de azami derecede istifade etmiştir. 

Dedesi Hafız Osman Hamdi Efendinin tesiri ile Arapça ve Farsçaya aşinalık kazanan Erol Güngör, yine onun yardımıyla Osmanlıcayı öğrenmeye başlamıştır. 

Erol Güngör üzerinde babasından daha fazla tesiri bulunan dedesi Osman Hamdi Efendi, sık sık “oğlum profesör olacak” dediği torununu, kendilerinden istifade etmek üzere, Kırşehir’deki önemli şahsiyetlere yönlendirmiştir. 

Bu çerçevede Erol Güngör, aile ve okul eğitiminin yanı sıra Şakir Ağazade Şevki Bey’in divan sohbetlerini takip etmiş; İrtifacı Mehmet Efendinin derslerine devam ederek, Türk Astronomi aletlerinden irtifa tahtasını ve benzeri aletlerin çalışma esaslarını öğrenmiş, yine bu yıllarda Ali Galip gibi İttihat ve Terakki hareketi içerisinde bulunmuş kimselerle de görüşerek, onların görüş ve tecrübelerinden istifade etmiştir.

Erol Güngör’ün etkilendiği, istifade ettiği daha birçok isim olmakla birlikte Mehmet Lütfi İkiz’den özellikle bahsetmek gerekir. 

Erol Güngör lise yıllarında iken her gün okul dönüşü evine gittiği bu şahıstan Osmanlıca ve Arapça dersleri almıştır. (Yıldız ve diğerleri, 1998, s. 15-16).

1956 yılında İstanbul hukuk fakültesine kayıt yaptıran Erol Güngör, bir yandan eğitimini sürdürürken bir yandan da fikir alt yapısını oluşturacak olan çeşitli toplantılara katılır. 

Bir edebiyatçıyla edebiyatı, bir felsefeciyle felsefeyi, bir müzisyenle müziği tartışabilecek derecede bilgi sahibi olmasının arka planında kültür meselelerine duyduğu şahsi ilginin ve de müdavimi olduğu sohbet toplantılarından edindiği derin bilginin büyük payı olmuştur. 

Nitekim bu toplantılarda tanıştığı Mükrimin Halil Yınanç, Nurettin Topçu, Erkem Hakkı Ayverdi, Fethi Gemuhluoğlu, Nihal Atsız, Asaf Halet Çelebi, Necip Fazıl, Mithat Bahri gibi isimlerden büyük ölçüde istifade etmiştir.

Fethi Gemuhluoğlu’nun tavsiyesiyle tanıştığı Mümtaz Turhan onun hayatında bir dönüm noktası olmuştur. 

Zira bu tanışmanın ürünü olarak Hukuk Fakültesinden ayrılıp Edebiyat Fakültesinin Felsefe Bölümüne geçiş yapmıştır. 

Erol Güngör’ün farklılığı üzerinde büyük tesiri olan hocasının gözünden de kaçmamıştır. Mümtaz Turhan ilerleyen yıllarda onun için “işte benim hakiki eserim” diyecektir.

Onun en dikkat çekici özelliklerinden biri de yabancı dillerde dinlediği derslerde Osmanlı Türkçesiyle not tutması olmuştur.

Edebiyat Fakültesinden mezun olduğu 1961 yılında Tecrübî Psikoloji Kürsüsü’ne asistan tayin edilmiştir ve Sosyal Psikolojiye yönelmesi bundan sonra başlamıştır. “Kelami (Verbal) Yapılarda Estetik Organizasyon” adlı çalışmasıyla 1965 yılında sosyal psikoloji doktoru olmuştur.

Askerliğini yaptığı sıralarda hazırladığı “Şahıslararası İhtilafın Çözümünde Lisanın Rolü” adlı teziyle 1970 yılında doçent olur.

1973 yılı onun için önem arz etmektedir zira bu yıl içerisinde Şeyma Taşçıoğlu Hanım’la evlenir. Yine aynı yıl içerisinde kalp sağlığının ciddi anlamda bozulmasıyla bir ameliyat geçirir. 1977 yılında oğlu Turhan dünyaya gelir. 

Güngör 1978 yılında “Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar” adlı teziyle Profesör olur. 1982 Yılında Yüksek Öğretim Kurumu tarafından Selçuk Üniversitesine Rektör olarak tayin edilir ve kısa dönemde hem Üniversitenin hem de Konya’nın çehresinin değişmesinde büyük rol oynayacaktır. (Özarslan, 2007, s. 38-39).

Erol Güngör, rektörlüğünün sekizinci ayında, 24 Nisan 1983’te geçirdiği kalp krizi üzerine, kırk beş yaşında iken aramızdan ayrılmıştır. 

 Cenazesi uzun yıllar görev yaptığı İstanbul Üniversitesi’nden kaldırılmış, ölümü; Türk ilim ve fikir dünyası için büyük bir kayıp olarak nitelendirilmiştir.

Prof. Dr. İsmail Yakıt, Güngör’ün vefatı üzerine tarihe şu notu düşmüştür;

Erol Bey dostumuz yaşardı Hakk’la
O kim ilmiyle olmuştu yekta
Mücevher bir beyit tarih-i fevti
Mülaki eyledi gufran-ı Hakk’a
Makamıdır anın cennât-ı a’la

Konya halkı, 8 aylık rektörlüğü ve idareciliği döneminde onu çok sevmiş ve bağrına basmıştı. Çünkü o, halka tepeden bakmayan bir münevver ve fikir adamıydı. 

Hidâyet Bey de bunu, şu sözlerle destekleyecektir: “Ben halk sevgisinin ve demokrasiye inancın bu kadar güçlü olduğu bir başka entelektüeli tanımadığımı rahatlıkla ifade edebilirim.”

Cenazesi defnedilirken cami avlusunda gözyaşlarını tutamayan bir Konyalı, onun için duygularını “Çünkü beğ, biz camide ilk defa bir rektör gördük” şeklinde dile getirecektir. 

Çünkü Erol Güngör Hoca, yöneticiliği ve halka bakış açısıyla Konya’da her kesim tarafından sevilen bir kişiliğe sahipti. (Balkan, M. Özü Sözü Bir Fikir Adamı, http://www.memleket.com.tr/news_detail.php?id=6924).
 
Erol Güngör daha çocukluktan itibaren sessiz ve kendi halinde bir kişiliğe sahip olmuştur. Küçük yaşlarda adeta yetişkin bir insan gibi davranan Güngör, az konuşan fakat okuyan ve araştıran bir insandı. Sabahlara kadar çeviri yapıp yazı yazdığı günlerin sayısı oldukça fazladır. (Alptekin ve diğerleri, 2008, s. 434)

İsrafı hiç sevmeyen Güngör’e göre en büyük israf ise söz israfıdır. Gereksiz konuşmalarda ise devreye girip “Kalkınmakta olan bir ülkeyiz, her konuda azami iktisat, ekonomik davranacaksın” diyerek lüzumsuz konuşmalara son verilmesini istemiştir. (Yılmaz, 2006, s. 40)

Erol Güngör’ün siyasi ve şahsi düşünceleri her ne kadar herkesçe malum olsa da o hiçbir zaman bu görüşlere yaşasın yada kahrolsun zihniyetiyle yürütmemiş ve de tartışmamıştır, tamamen ilmi bir zihniyetle fikri yapısını inşa etmiştir.

Prof Dr. Süleyman Hayri Bolay, onun çok esprili ve hazır cevap biri olduğunu, kısa ve çok özlü cevap ve ifadeleri ile bazen söylediğinden çok şey anlattığını yazmıştır. 

Bolay’a göre Güngör, çoğu zaman hiciv ve taktir hisselerini aynı cümlenin muhtevasına dahil ederek konuşan, bazen de uygun bulmadığı davranışları hicvetmek için hikayeler kurarak, bunları gerçek vakalarmış gibi anlatan bir insandır demiştir.

Erol Güngör’ ün eşi Şeyma Hanım’ın ifadelerine göre ise, ciddi, sağlam şahsiyetli bir insan olarak yaşamıştır. 

Özü sözü birdir. Mübalağadan hiç hazzetmeyen bir insan olan Güngör, söyleyeceği sözü gayet açık bir şekilde söyler, tarihi anekdotları misal olarak verir ve günlük hayatında insanlarla pek ilgilenmeyen, soru sorulmazsa hiçbir şey yapmayan mizacını taşımıştır. 

Ev içinde tertipli olmadığı gibi hiç de pratik değildir ve mekânla ilgilenmez. Ama çok ciddi çalışan, gani gönüllü ve çok mert bir insandır. (Özarslan, 2007, s. 31-32).

Temel Konularda Bazı Görüşler

         Din ve İslamiyet

         Dinin yerine geçecek başka bir sistem bulunmuş değildir. Bugüne kadarki tecrübelerimiz dinin ancak başka bir dinle yer değiştirebildiğini gösteriyor. (Güngör, 1996c, s. 50)

         İslam insanı maddi ve manevi bütünüyle kavramaya çalışan, onu topyekun ele alan bir sistemdir. Bu yüzden İslam Hıristiyanlıktaki manasıyla laik değildir. İslam’da laiklik daha ziyade vicdan hürriyeti şeklinde ortaya çıkmaktadır. (Güngör, 1996c, s. 51).

Kültür ve Milli Kültür

         Kültürümüzün muhafazası ancak onun üzerine yeni bir kültür bina etmek için lazımdır. Bunun dışında babamızdan kalan bir eşyayı odamızın bir köşesine kilitlersek orada durur. Ara sıra gelenlere gösteririz o kadar. (Güngör, 1996a, s. 438).

         Milli kültürlerdeki farklılaşmalar bakımından cemiyetleri birbirinden ayıran asıl hususiyet, münevver ve halk kültürleri arasındaki farkın bazı cemiyetlerde bir derece farkı, bazılarında ise bir mahiyet farkı haline gelmiş olmasıdır. (Güngör, 1996b, s. 27).

Aydın ve Münevver

         Aydınların en belirgin özelliği onların dünyaya büyük kalabalıktan oldukça farklı bakmalarıdır. Aydınlarla kitle pek çok kez meselelerde aynı görüş ve inanca sahip bulunabilir, bunda şaşılacak bir taraf yoktur; ama aydının bu görüşünün esas kaynağı ise, aydınlarda bir hakikat endişesinin bütün diğer hususlardan daha önemli yer tutmasıdır. Aydın bir meselede karara varırken “bu benim işime yarar mı?” diye düşünmez, “hakikat bu mudur?” diye bakar. (Güngör, 1996a, s. 373).

         Hala bozgun psikolojisi içinde yaşayan münevver başlarını biraz çevirip de kendi halklarına bakarlarsa ondan daha büyük bir manevi güç kaynağı olmadığını anlayabilirler. Yeryüzünde tarihin en büyük en yüce devletini kurmuş bir milletin kendisinden daha başka örnekler aramaya ihtiyacı yoktur. (Güngör, 1996b, s. 75).

Modernleşme ve Medeniyet

         Türkiye’de modernleşme hareketleri Batı dünyasının inkişafında amil olan hakiki medeni gelişmenin neticesi olan yaşama tarzlarını almak yoluna gittiği için, Türk cemiyetinin medeniyet seviyesi ile manevi kıymetleri arasında büyük bir uzlaşmazlık doğurmuştur.
(Güngör, 1996a, s. 24).

         İlericilerin bize medeniyet diye gösterdikleri şeylere uymak için Türklük ve Müslümanlıktan değil alelade insanlıktan da çıkmak gerekir; ama insanlara daha çok huzur ve refah verecek bir yaşama seviyesine ulaşabilmek için Türk ve Müslüman oluşumuz en büyük avantajlarımızı teşkil ediyor. (Güngör, 1996a, s. 422).

Kültür ve Medeniyet Ayrımı

Kültür-medeniyet ayrımı bizler Türkler için sadece sosyolojik kavram meselesi değildir; millet hayatına nasıl bir yön vereceğimiz konusundaki isteklerimize objektif veya ilmi destek bulma gayretidir. (Güngör, 1986, s. 9).

Kültür ve medeniyet bir bütün meydana getirdiği zaman, bu bütünün parçaları mesela medeniyet başka bir bütünün içine girdiği taktirde, evvelkinden farklı bir mana kazanır. 

Modern teknoloji de Avrupa ve Amerika dışında bir kültür bölgesine yerleştiği zaman, artık orada Avrupa’dakinin aynı olamaz; nitekim olmamaktadır. 

Burada bizim özümleme dediğimiz olay meydana gelir; yani herhangi bir unsur hangi bütünün bir parçası oluyorsa o bütün tarafından özümlenir. 

Buna “değiştirerek bünyeye alma” da diyebiliriz. Kısacası, modern teknolojinin Batıdan başka bir yere girememesi için hiçbir mantıki sebep mevcut değildir. (Güngör, 1986, s. 24)

Milliyetçilik

         Milliyetçilik bir dış mesele olarak göründüğü zaman yerli kültürün yabancı kültüre bütün sosyal müesseseleri de dahil olmak üzere karşı çıkması şeklinde cereyan etmektedir, bir iç mesele olduğu zaman ise asıl iş, memlekette milli birliğe engel olacak mahiyetteki kültürel, iktisadi ve sosyal farklılaşmanın asgariye indirilmesidir. 

Bu iki problemi birleştirecek olursak diyebiliriz ki, milliyetçilik ilk hamlede bir milli birlik ve tecanüsün (homojenlik) kazanılması davasıdır. (Güngör, 1996c, s. 110).

Tarih ve Türkiye

         Yeni bir Türkiye kurmak arzusu, eski olan ve yerleşmiş bulunan pek çok şeye karşı çıkmayı ve onların yerine yenilerini benimsetmeyi gerektiriyordu. Bu yüzden efsaneler devrine kadar götürülen Türk tarihinin içinden Osmanlı tarihi ve medeniyeti adeta atıldı. (Güngör, 1984, s. 104).

         Türkiye sömürgelikten kurtularak yeni istiklal kazanmış bir ülke değildir; Türkiye’nin bir devlet olarak yeniliği sadece siyasi rejimin değişmiş olmasından ve bir kısım idareci ve aydınlarının da bu devlet ve milleti birdenbire doğmuş zannetmelerinden ibarettir.
(Güngör, 1996c, s. 111).

Osmanlı

         Türk milleti bu uzun tarihi boyunca kazandığı bütün gücünü ve tecrübelerini birleştirerek Osmanlı imparatorluğu’nu kurdu. 

Bizim tarihimizin bütün evvelki safhaları bu büyük eserin meydana getirilmesi için yapılmış birer prova gibidir. 

Kurduğumuz bütün devletler Beethoven’in ilk sekiz senfonisi gibi hepsi birbirinden güzel eserler olmuştur, fakat dokuzuncu senfoni’yi dinleyen bir insan nasıl bütün diğerlerinin müzik tarihindeki en büyük eser için hazırlık olduğu intibaını alırsa, Osmanlı imparatorluğunu anlayan bir insan da bizim bütün devletlerimizin bu imparatorluk istikametinde birer ön çalışma gibi olduğunu görecektir. (Güngör, 1996b, s. 78-79).

Dil ve Edebiyat
         Bin kelimelik uydurma dille yetiştirilen gençler arasından bin yıllık Türkçe’ye dayanarak yazan ve düşünen Yahya Kemal ayarında bir şair çıkması beklenebilir mi?. (Güngör, 1996b, s. 118-19).

         Otuz-kırk yıl önce yazılmış olan ve Türk dilinin en iyi örnekleri olarak bilinen romanlar otuz-kırk yıl sonra “sadeleştirilerek” okuyucuya sunulmak zorunda ise, orada edebiyatın sözü edilemez. Böyle bir ülkede aklın varlığı bile şüphelidir. (Güngör, 1996a, s. 188).

ESERLERİ

Telif Eserler
  1. Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2000)
  2. Dünden Bugüne Tarih Kültür ve Milliyetçilik (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2005)
  3. İslam'ın Bugünkü Meseleleri (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2005)
  4. İslam Tasavvufunun Meseleleri (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2004)
  5. Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2003)
  6. Sosyal Meseleler ve Aydınlar (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2003)
  7. Türk Kültürü ve Milliyetçilik (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2004)
  8. Türkiye'de Misyoner Faaliyetleri (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2005)
  9. Tarihte Türkler ( Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2006)
  10. Kelâmî Sahada Estetik Yapı Organizasyonu (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1999)
  11. Şahıslar Arası İhtilafların Çözümünde Lisanın Yönü (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1998)
  12. Değerler Psikolojisi Üzerine Araştırmalar (Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1998)
Tercüme Eserler
  1. Türkiye’ de Psikoloji. McKinney, Fred, (Doğan Cüceloğlu ile birlikte),
  2. Sosyal Psikoloji Nazariye ve Problemler. Krech, David ve Richard S. Crutchfield
  3. Yirminci Asrın Manası. Boulding, Kenneth
  4. İktisadi Gelişmelerin Merhaleleri. Rostow, W. Whitman
  5. Dünyayı Değiştiren Kitaplar. Robert, B. Downs
  6. Sanayileşmenin Kültür Temelleri. Nef, John U.
  7. Sınıf Mücadelesi. Aron, Raymond
  8. Batı Düşüncesindeki Büyük Değişme. Hazard, Paul
Ders Kitapları
  1. Ahlak (Dersleri) Orta 1, (Emin Işık, Yaşar Erol ve Ahmet Tekin  ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  2. Ahlak (Dersleri) Orta 2, (Emin Işık, Yaşar Erol ve Ahmet Tekin  ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  3. Ahlak (Dersleri) Orta 3, (Emin Işık, Yaşar Erol ve Ahmet Tekin  ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  4. Ahlak Lise 1, (Emin Işık ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  5. Ahlak Lise 2, (Emin Işık ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  6. Ahlak Lise 3, (Emin Işık ile birlikte) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976, 1977.
  7. Psikoloji –Lise 2, (Sabri Özbaydar ve Belma Özbaydar ile), Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976.
  8. Psikoloji –Lise 3, (Sabri Özbaydar ve Ayhan Songar ile) Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1976. Psikoloji, Yaykur (Yaygın Yüksek Öğretim Kurumu) ders kitabı, Ankara: Yaykur, 1976.
Makaleleri ve Ayrıbasımları
  1. “Kültür Temaslarının Atitütler Üzerindeki Tesirleri”, Tecrübi Psikoloji Çalışmaları, 3 (1961) 21-32.
  2. “Kelami (Verbal) Yapılarda Estetik Organizasyon”, İstanbul. Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1996. (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tecrübi Psikoloji Çalışmaları, 4 (1966) 9-40’dan ayrıbasım.)
  3. “Şahıslar Arası İhtilaflar ve Sübjektif Mana Sistemleri-The Role of Differential Connotations in İnterpersonal Conflict”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tecrübi Psikoloji Çalışmaları, 7 (1968) 25-50.
  4. “Interpersonal Conflict Reduction: The Effects of Language and Meaning”, (Carl E. Kuhlman ve Monroe J. Miller ile birlikte) Human Judgement and Social Interaction, Amerika Birleşik Devletleri, 1973, s. 229-237.
  5. “Kültürde Eski ve Yeni”. İstanbul. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1974. (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tecrübi Psikoloji Çalışmaları, 11 (1974)’ den ayrıbasım.)
  6. “Denotative and Connotative Meaning Interpersonal Conflict”, Leadership and Management Appraisal, London, 1974, s. 361-374.
Not: www.sanatalemi.net adlı internet sitesinde Hocanınyayınlanmamış makaleleri Cafer Vayni tarafından yayınlanmaktadır.

KAYNAKÇA

Alptekin, Y. (2008).  Erol Güngör. M. Ç. Özdemir (Haz.). Türkiye’de Sosyoloji.
Ankara: Phoenix Yayınları

Balkan, M. (2007). Özü Sözü Bir Fikir Adamı. Erişim: 08 Nisan 2008, http://www.memleket.com.tr/news_detail.php?id=6924

Gökkubemizin Büyük Türk Sosyoloğu. Erişim: 12 Nisan 2008, http://millimecmua.blogspot.com/2008/01/gkkubbemizin-byk-trk-sosyolou-erol-gngr.html

Güngör, E. (1984). Dünden Bugünden Tarih, Kültür ve Milliyetçilik (2.bs.). Ankara: Mayaş Yayınları

Güngör, E. (1986). Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik (3.bs.). İstanbul: Ötüken Neşriyat

Güngör, E. (1996a). Sosyal Meseleler ve Aydınlar (3.bs.). İstanbul: Ötüken Neşriyat

Güngör, E. (1996b). Türk Kültürü ve Milliyetçilik (2.bs.). İstanbul: Ötüken Neşriyat

Güngör, E. (1996c). İslam’ın Bugünkü Meseleleri (11.bs.). İstanbul: Ötüken Neşriyat

Özarslan, E. (2007). Düşünce Ufuklarında Erol Güngör’ün Sanat, Edebiyat, Dil ve Tercüme Hakkındaki Görüşleri. Ankara: Lotus Yayınevi

Yıldız, H. (1998). Erol Güngör’ün Hayatı ve Eserleri. Prof. Dr. Erol Güngör’ün Anısına Armağan, Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.

Yılmaz, M. (2006). Erol Güngör. Ankara: T.C. Turizm ve Kültür Bakanlığı Yayınları

EROL GÜNGÖR - Beşir Ayvazoğlu



AKSİYON Sayı: 983 / Tarih: 04-05-1996

24 Nisan 1983 yılındaydı; TRT Televizyonu'nda haber spikerinin birkaç saniyede okuyup geçirdiği kısacık bir haber:

"Konya Selçuk Universitesi Rektörü Prof Dr. Erol Güngör, bu sabah geçirdiği kalp krizi sonucu Istanbul'da vefat etti." Donup kalmıştım; bir ilim ve fikir adamı, en verimli çağında, misyonunu tamamlamadan nasıl ölebilirdi?

O gün, o haber Erol Güngör'ü gerek şahsen, gerekse eserlerinden tanıyan herkesi perişan etmişti. 
 
Aslında rektörlüğü kabul edince, altına girdiği ağır sorumluluğun zayıf kalbini zorlayabileceğini düşünmüştüm ve dostlarla aramızda sık sık "Keşke biraz daha düşünseydi!" diye konuşurduk. 

Çünkü genç yaşında ciddi bir kalp krizi ve by-pass ameliyatı geçirmişti.

Bana biri çıkıp "Gerçek Türk aydını nasılolmalıydı?" diye sorsa, hiç tereddüt etmeden "Erol Güngör gibi!" derim, evet Erol Güngör gibi. 

Onu yakından tanımış ve aşağı yukarı bütün yazdıklarını okumuş biri olarak söylüyorum bunu. İmzasıyla ilk defa Töre 'de mi karşılaşmıştım. 

Hisar'da mı, emin değilim; ancak o zamana kadar gözümüzde çok büyüuüğümüz Ziya Gökalp hakkında Töre 'de çıkan ağırbaşlı eleştirisini ve bu eleştirinin uyandırdığı aptalca tepkileri çok iyi hatırlıyorum. 

Ondan sonra Erol Güngör imzasını taşıyan hiç bir yazıyı kaçırmamaya çalıştım. 

Benim nesIimin ilk gençlik yıllarına ve heyecanlarına tekabül eden Ortadoğu gazetesinde yazdığı başmakalelerini okumak için sabahları iple çekerdim. 

O yıllarda, okuduğum Erol Güngör imzalı her yazıdan sonra dünyayı daha aydınlık ve hayatı daha güzel bulmuşumdur.

Erol Güngör'ü en iyi tarif edecek kelimeleri bulmakta zorlandığımı itiraf ederim; yalnız beylik de olsa, şu sözü kullanmayı zaruri görüyorum: "O bizden biridir." Anadolu'nun tam göbeğinde, Kırşehir'de, Hacıhafızlar diye bilinen, geleneği en özlü biçimiyle tevarus etmiş köklü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir (1 938). 

Yakın dostlarından Ali İhsan Yurt, büyük dedesinin Ahi tekkesinin son şeyhi olduğunu, dolayısıyla Erol Güngör'ün asırlarca Kırşehir esnafına peştemal kuşatan bir aileden geldiğini yazmıştır. 

İlk ve orta tahsilini doğduğu şehirde yaptıktan sonra İstanbul Hukuk Fakültesi'ne giren Erol Güngör'ün hiç vakit geçirmeden sağdaki kültür ve edebiyat mahfillerine girip çıkmaya başladığı ve çok geçmeden, bir nesilin yetişmesinde büyük emeği bulunan Fethi Gemuhluoğlu ile tanıştığı anlaşılıyor. 

Ve o inanılmaz adam sarrafının bu çelimsiz delikanlıdaki cevheri ile görüşte sezdiğinden ve Hukuk Fakültesi'nde harcamasına gönlünün razı olmadığından eminim. 

Onu Prof. Dr. Mümtaz Tur han'la tanıştırmasını başka türlü izah etmek zordur.

Mümtaz Turhan, Kırşehirli delikanlıyı tanıdıktan sonra fakültesini değiştirip kendisiyle birlikte çalışmasınıtavsiye edecek ve Erol Güngör, sınıfınıgeçtiği halde Hukuk'tan ayrılarak Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne girecektir. 

Böylece daha birinci sınıf tayken, sosyoloji ve sosyal psikoloji alanında Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük ilim adamlarından biri olan Mümtaz Turhan'ın adeta asistanı olarak çalışmaya başlayan Erol Güngör, akademik kariyerini yaparken, üniversitesinin duvarları dışındaki hayattan da kopmamış, bir yandan gazetelerde yazarken, bir yandan da, başta Marmara Kıraathanesi olmak üzere, kültür hayatının bir şekilde yaşandığı mahfillere çıkmaya başlamıştır.

Osmanlı irfanını devam ettiren birçok insandan faydalanmak için çok özel bir gayret sarfeden Erol Güngör'ü birgün İskenderpaşa cemaatiyle sohbet ederken, bir başka gün Yahya Efendi Dergahı'nda Mesnevi dersi dinlerken yahut Ziya Uygur'la Tevrat, Yahudilik ve masonluğa dair meseleleri tartışırken görmenin mümkün olduğunu yakın dostlarından dinlemiştim. 

Bir ara NihaI Atsız'a da gidip gelmiş. 

Türk musikisiyle ilgilendiğini, hatta uzunca bir süre tanburla meşgulolduğunu, divan tarzında şiirler yazdığı nı ve tarih düşürmede maharet sahibi olduğunu bilmezdim. 

Bu arada, babasından öğrendiği eski yazıyı hemşehrilerinden kütüphaneci Lütfi İkiz'le çalışarak ilerlettiğini, derslerde ve konferanslarda, tek kelime kaçırmadan eski yazıyla not tutabildiği 'ni yakından tanıyanlar bilirler. 

Erol Güngör'ün bu özelliği ve Osmanlıca bilgisi hocası Mümtaz Turhan'ın da işine yarayacak, hatta eski yazıyla okumuş nesilden olduğu halde, birçok müşkülünü genç talebesi ve asistanı sayesinde çözecektir. (*)

Erol Güngör, 1961 yılında mezun olur; aynı yıl hocası Mümtaz Turhan'ın yanında Tecrübi Psikoloji asistanı olarak göreve başlar ve doktorasını tamamladıktan sonra (1965) ABD'ye giderek iki buçuk yıl kadar kaldığı Colorado Üniversitesi'nde ihtisas tahsili ve araştırmalar yapar.

Bu üniversitenin hocalarından Prof. Kenneth Hammond, Prof. Dr. Sabri Özbaydar'a gönderdiği mektupta, Erol Güngör'ün sadece Türkiye'de değil, dünyanın bütün birinci sınıf üniversitelerinde ders verecek seviyede bir ilim adamı olduğunu yazmıştır. 

Ne var ki, İstanbul Üniversitesi'nde ideolojik sebeplerle do çentliği bir yıl bekletilecek, sahasındaki yetkinliği inkar edilemediği için ertesi yıl ister istemez kabul edilecektir. 

Küçüklük kompleksinin ifşasından başka bir şeyolmayan bu tür davranışlarla her zaman karşılaşabileceğini tahmin ettiği için, doçentliği kabul edilinceye kadar asıl adıyla pek yazmayan Erol Güngör, 1968'e kadar genellikle A. Buğra ve M. Kırşehirlioğlu müstearlarını kullanmıştır. 

Türkiye'de misyonerlik faaliyetlerine dair yazdığı ilk kitabının M. Kırşehirlioğlu imzasıyla yayımladığını biliyorum.

Benim Erol Güngör'ü okumaya başladığım tarih, onun Erol Güngör olarak dergilerde ve gazetelerde yazmaya başladığı tarihtir. 

Birçok meslektaşının aksine ve hocası Mümtaz Turhan'ın akademik seçkinciliğine rağmen, onun, bilgisini ve düşüncelerini geniş kitlelere ulaşmayan akademik dergilere hapsetmeyi doğru bulmadığı anlaşılıyor. 

Esesan gazeteciliğe talebelik yıllarında bulaşmış, yayın hayatına 1960 yılında başlayan Yeni İstanbul gazetesinde müstear imzalarla yazmıştır. 

Geceleri de Marmara Kıraathanesi'ne gider, dostlarıyla buluşarakgeç vakitlere kadar sohbet edermiş. 

Marmara sohbetleri uzun yıllar devam edecek. Ziya Nur, Dündar Taşer ve Ail İhsan Yurt gibi önemli "marmara~ tör"lerin katıldığı tadına doyum olmaz sohbet halkaları, 1980'lerin başlarına kadar kurulmaya devam edecektir.

Erol Güngör'ün bir ilim ve fikir adamı olarak başarısını, sadece zekasına, engin tecessüsüne ve Mümtaz Turhan gibi bir hocanın rahle-i tedrisinden geçmiş olmasına bağlayarak açıklamak zordur. 

Bana sorarsanız, o, üniversitenin dışına çıkarak sokaktaki adamla ve kahvedeki entelektüelle içiçe yaşamayı seviyor, bu yolla, toplumun kılcal damarlarına kadar yayılan yeni fikirleri, yeni eğilimleri ve yeni heyecanları asıl kaynağında yakalayabileceğini biliyordu. 

Daha da ötesi, Osmanlı'nın hala yaşayan temsilcileriyle tanışarak edindiği hurda teferruatl kullanarak, ictimai tarihin gizli kapaklı köşelerine nüfuz etmenin yollarını da bulmuştu. 

Osmanlı kültürü ve medeniyetiyle ilgili her konuda yetkinlikle konuşup yazabilirdi. 

1980'lerin hemen başında İslam'ın Bugünkü Meseleleri (1981) ve İslam Tasavvufunun Meseleleri (1982)'ni yazarak bir sosyal bilimci olarak bugün gündemimizi işgal eden meseleleri o gün görmüştü.

Ve yazdı; 1970'ten sonra ayrılmaz bir ikili teşkil ettikleri Mehmet Genç'in aksine, sürekli yazdı. 

Bildiğini iyi bilen ve iyi ifade eden bütün aydınlar gibi, o da son derece aydınlık bir üsluba sahiptir. 

O yıllarda konjonktürün kendilerine sağladığı haksız bir kültürel iktidarın tadını çıkaran solcu aydınlar, bilgi ve üslup fukaralıklarını gizlemek için kullandıkları, daha çok argoya benzeyen, hatta argodan başka bir şeyolmayan çetrefil Türkçeleriyle en basit meseleleri bile anlaşılmaz hale getirirlerken, Erol Güngör, en karmaşık meseleleri dolambaçlı yollara sapmadan ve yabancı kelime kullanmadan, herkesin anlayabileceği bir dil ve üslupla anlatırdı. 

Onun yazdıklarını okurken, zihnimdeki karanlıkların önce yavaş yavaş ağardığını ve sonra birden kuwetli bir ışıkla silindiğini hissederim.

Erol Güngör, asıl manasında ilim adamı haysiyetine sahip olduğu için, Türkiye'de pozitivist ilim ideolojisinin adeta yasakladığı alanlara büyük bir cesaretle girmiş, Türk toplumunun kimliğinde asıl belirleyici olan İslam'a ve tasawufa bir sosyal bilimci olarak eğilrnek ihtiyacı hissetmiştir. 

Çünkü, İslam'ı tasawufi yorumları da dahil olmak üzere derinliğine kavramadıkça, Türk toplumunun karakter çizgilerini anlamının mümkün olmadığını çok iyi biliyordu. 

Yani Erol Güngör, ayaklarını yere basan bir ilim adamıydı. 

Hocası ve dostu Sabri Özbaydar'ın şu cümleleri, bence Erol Güngör'ü çarpıcı bir biçimde tarif etmektedir: "Kırşehir'in bir mahallesindeki çocukluk arkadaşlarını ve ihtiyarları sık sık hatırlar, bitişik komşudaki çok çocuklu ailenin sabahın erken saatlerinde çay içişlerini hatırlar ve hep beraber çay bardaklarındaki şekeri karıştırırken çıkardıkları sesin müziğine dalardı. 

Ve buradan sosyal psikolojiye döner, ama çay bardağından çıkan müziği de unutmazdı."

Konya Selçuk Üniversitesi'ne rektör olarak atanması, her ne kadar hasta kalbini düşünerek endişeye kapılmışsak da, bizi çok sevindirmişti. 

Galiba onun rektörlüğünü yepyeni ve mutlu bir başlangıç, bir müjde gibi algılamıştlk. 

Ve sevincimiz ne kadar kısa sürmüştü. Yunus bir şiirinde "Şu dünyada bir tek şeye yanar içim göynür özüm / Yiğit iken ölenlere gök ekini biçmiş gibi" diyor; yiğit iken ölen, bir de Erol Güngör gibi az bulunur cinsten bir zeka, az yetişir cinsten bir ilim adamıysa, içirniz daha çok yanar, özümüz daha çok göynür.

Evet, Erol Güngör, öldüğünde 44 yaşındaydı. 

Arkasında çok sayıda telif, bir o kadar tercüme ve binlerce makale bıraktı. Ama asıl kitaplarını henüz yazmamıştı.

Ah o yazılmamış kitaplar!

(*) Hilmi Ziya Ülken 'in iki ciltlik Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi (l966)'nin Erol Güngör'ün tuttuğu notlardan oluştuğunu duymuştum, en derece doğrudur, bilmiyorum.

04.05.1996
Beşir Ayvazoğlu

Erol Güngör ve bir hatıra... - Ahmet SEVGİ


Geçtiğimiz Çarşamba (24 Nisan 2013) Türkiye’nin önemli fikir adamlarından Erol Güngör’ün vefatının 30. yıldönümüydü.

Ruhuna bir “fâtiha” okunmasına vesile olabilmek amacıyla bugün önce rahmetli hocamızla ilgili bir hatıramı naklederek onun mütevazı kişiliğine işaret etmek, müteakiben de birkaç veciz cümlesini sizlerle paylaşmak istiyorum...

Tarih 12 Ocak 1983... Yeni tayin olduğum Konya SÜ Eğitim Fakültesi TDE Bölümü “Öğretim Görevliliği” için “kararname”mi almak üzere büyük bir heyecanla sabah erkenden SÜ Rektörlüğü’ne geldim.

Ama “özlük”ten verilen “Muvafakat belgen eksikmiş, Rektörümüz Prof. Dr. Erol Güngör Bey ‘kararname’nizi imzalamadı” bilgisiyle sarsıldım.

Muvafakat belgemi daha önce elden teslim ettiğimi söyledim, görevliler de hatırladılar ve başladılar aramaya...

İşin kötüsü Rektör Bey öğleden sonra İstanbul’a gidecekmiş, “muvafakat belgesi”ni bulamazlarsa bizim iş haftaya kalacak...

Derken saat 11.30 oldu. Rektör Bey elinde bir çanta odasından çıktı...

Biz işimiz haftaya kaldı diye düşünürken bir de baktım “özlük”ten bir memur elinde bir dosya, koşarak Erol Bey’in yanına geldi, bir şeyler konuştular, sonra Rektör Prof. Dr. Erol Güngör çantasını merdiven korkulukları üzerine koydu, evrakı çantasının üzerine alarak imzaladı, haftaya görüşmek üzere deyip ağır adımlarla merdivenden inip gitti. “Muvafakat” belgemi bulmuşlar, Rektör Bey’in imzaladığı evrak benim “kararname” imiş...

Bir Rektörün merdiven başında “kararname” imzalamasını sanırım çoğunuz yadırgamışsınızdır. Ama işte mütevazılık böyle bir şeydir. Meyveler olgunlaştıkça dallar nasıl başlarını yere eğerse, bilgileri geliştikçe insanların da tevazuu artar, artmalıdır.


Erol Güngör diyor ki:


“Fikir daima serbestlik, açıklık ve genişlik isteyen bir şeydir. Partizanlığın olduğu yerde fikir olmaz.”

“Otuz-kırk yıl önce yazılmış olan ve Türk dilinin en iyi örnekleri olarak bilinen romanlar otuz-kırk yıl sonra ’sadeleştirilerek’okuyucuya sunulmak zorunda ise orada edebiyatın sözü edilemez.”

“Gençler ideoloji yerine fikir sahibi olmayı tercih ederlerse kendilerinden beklenen hizmeti yapabilirler.”

“Süleymaniye’nin yapılabilmesi için Mimar Sinan gibi bir dehâya, Kanunî gibi bir hükümdâra, Osmanlı’nın organizasyon kâbiliyetine ve yıllar süren emeklere ihtiyaç vardır; ama ellerine birkaç sandık dinamit verilmiş iki geri zekâlı bu yapıyı yıkmaya yeter.”
“İslâm dünyasının yeniden yücelmesi mümkün olacaksa bunun kaynağını siyasî gelişmelerde değil, tefekkür sahasında aramalıyız. Siyasî kudret başka birtakım gelişmeler için müsait bir zemin yaratma potansiyeline sahiptir; ama siyaset üzerinde yoğunlaşan çabalar, insanları birleştirebildiği gibi, onların birbirlerinden uzaklaşmaları, aralarına husumet girmesi için de pek müsaittir. İslâm, siyasî iktidarla birlikte giden, onun kudreti arkasında filizlenen bir doktrin değildir; siyâsî iktidarın imkânlarıyla hiç ulaşılamayacak hedefleri İslâm kendi başına alabilmiştir.”

“Bu demektir ki İslâm dâvâsının asıl yükü fikir adamlarının omuzlarına yükleniyor. Müslüman aydınlar ve din adamları, âlimler, mütefekkirler, sanatkârlar, bu sorumluluğun şuuruna ermek zorundadırlar. Medeniyetleri politikacılar yaratmaz; medeniyet, âlimlerle sanatkârların işidir. Yeni bir İslâm medeniyeti de elbette ilim, fikir ve sanat eseri yaratanların omuzlarında yükselecektir.”

Vefâtının 30. yıldönümünde Erol Güngör’ü rahmetle anıyoruz. Rûhu şâd olsun...

Erol Güngör yaşasaydı... - Beşir Ayvazoğlu


Kültür Ocağı Vakfı (KOCAV), çok önemli hizmetlere imza atan seçkin bir vakıf. Süleymaniye’de özenle restore ettirerek kullandığı güzel bir konakta üniversite gibi çalışıyor. 

Erol Güngör’ün görüşleri istikametinde mutedil bir milliyetçiliği benimseyen vakıf mensupları, bu büyük ilim ve fikir adamını geçen cumartesi günü -başka bir toplantıda bulunmak zorunda olduğum için- dinlemek imkânı bulamadığım bir konferansla andılar.

  

Gençlik yıllarımda çok okuduğum yazarlardan biri de rahmetli Erol Güngör’dü; Türk Kültürü ve Milliyetçilik, İslâm’ın Bugünkü Meseleleri, Tasavvufun Bugünkü Meseleleri gibi kitapları elimden düşmez, gazete ve dergilerdeki yazılarını kaçırmamaya çalışırdım.

En zor meselelerde bile düşüncelerini son derece rahat ifade ederdi. 1980 öncesinin kaotik ortamında hemen her zaman kafa karışıklığından onun yazıları sayesinde kurtulmuşumdur.

Hâlâ ne zaman zor meseleyle karşılaşsam, “Erol Bey olsaydı bu konuda acaba neler yazardı?” sorusunu sormadan edemem.

    Erol Güngör’ü 24 Nisan 1983’te, yani bundan tam otuz yıl önce kaybettik; Mümtaz Turhan’ın yanında yetişmiş çok derinlikli, geniş ufuklu bir ilim adamıydı ve hiç şüphesiz daha söyleyecek çok sözü vardı.

Onun genç yaşta ölümünün ne anlama geldiğini en iyi anlatacak ifade Yunus Emre’nin meşhur bir şiirindeki sözleridir: “... gök ekini biçmiş gibi!”

    Asıl sahası sosyal psikoloji olmakla beraber bu sahayla ilişkili bütün disiplinlerde tartışılmaz bir vukufu vardı.

Ayrıca çok iyi tarih bilir, Divani ve Siyakat gibi çok zor yazı türlerini bile rahatça okurdu. Dostları, eski yazıyla tek kelime bile kaçırmadan not tutabildiğini söylerler.

Hilmi Ziya Ülken, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi’ni onun tuttuğu notları gözden geçirerek kitaplaştırmıştır.

    Edebiyat ve musiki gibi sanat dallarında da geniş bilgiye, çok yüksek bir zevke sahip olan Erol Bey, bu ilgileri sayesinde akademizmin duvarlarını yıkıp dışarı taşmış, üniversite dışındaki kültür çevreleriyle ve çeşitli toplum kesimleriyle ilişki kurarak daha sağlıklı düşünme imkânını elde etmişti.

İlmin mahiyeti konusunda meslektaşlarından epeyi farklı düşünürdü. Etrafımızda yaşanan veya içinde yaşadığımız gerçekleri ortaya çıkarmak bakımından, sanatkârla ilim adamı arasındaki tek fark, ona göre, metot farkıydı.

Sanat eserinin ilimden farklı olarak, hadiseleri bize göründüğü gibi değil, görünen gerçeklerin ötesinde ancak sezgiyle kavranabilecek derinlikleriyle verdiği düşüncesindeydi.

     Hakikati aramak, Erol Bey’e göre, ilmin inhisarında değildi; edebiyat, müzik, tiyatro, sinema, dans gibi bütün sanat faaliyetleri hakikati araştırma yolunda atılmış adımlardı.

Şu cümleleri, bilinenden çok farklı bir ilim ve ilim adamı anlayışı getirmektedir:

    “Bir ilim adamı aynı zamanda bir sanatkârdır, sanatkâr da kendi yolunda dünyayı araştırarak bize sunan bir ilim adamıdır. 

Onların bu çift rolünü anlama­yanların ilmi gerçeklerle, sanatı ise hayallerle uğraşmak diye nitelediklerini çok görüyoruz. 

Şunu bilmeleri gere­kir ki, onların anladığı mânâda gerçek, ilimde de­ğil, sanatta­dır; çünkü ilmin kullandığı şey­ler sanatkârınkinden daha da soyut kavramlardır, onların hiçbirini bu dünyada görmeyiz. Bizim gördüğümüz dünya sanatkârın dünyasıdır.”

    Erol Güngör’e göre, iyi edebiyat ve sanat için güçlü sanatkâr sezgisi yeterli değildi.

Öncelikle iyi hazme­dilmiş bir klasik kültür gerekirdi; beşer kültürünün büyük eserleri okunup onlardaki görüş ve meseleler kavranmalıydı.

Ayrıca kullandığınız di­lin bütün inceliklerine ve zenginliklerine vâkıf olacak, devam ettirdiğiniz yahut karşı çık­tığınız geleneği çok iyi bilecektiniz.

Yani çok iyi bir eğitim al­mış olmalıydınız. Ama bu, Türkiye’deki eğitim kurumlarında mümkün değildi.

Mevcut bü­tün kurumlar, yazık ki, sadece çözülüp dağılan bir kültürün tezatlarını ve sefale­tini temsil ediyordu.

Türk dilinin en iyi örnekleri ola­rak bilinen romanlar, yazıl­dıkları tarihten otuz kırk yıl sonra sadeleştirilerek okuyu­cuya sunuluyorsa, orada bırakın edebiyattan söz etmeyi, aklın varlığından bile şüphe edilmeliydi.

    Erol Bey, milliyetçilik, tarih şuuru, millî tarih gibi meselelere kendisinden öncekileri hem özümseyen, hem de onları çok aşan yorumlar getirmişti.

Bana sorarsanız, bu meseleler üzerinde, onun eserlerini okumadan sağlıklı fikir yürütmek mümkün değildir.

    Erol Bey yaşasaydı, Türkiye’de Turgut Özal’la birlikte yaşanan büyük değişimi, ömrü boyunca kavga ettiği Demirperde’nin yıkılışı, önümüze apansız seri­liveren Türk Dünyası gerçeği, Körfez Savaşları, Yeni Dünya Düzeni, medeniyetler savaşı, tarihin sonu ve küreselleşme tartışmaları, 11 Eylül saldırılarının sonuçları ve son on yılda yaşadıklarımız hakkında acaba neler düşünür, neler yazardı?

Doğrusu, onun gibi berrak düşünen ve dü­şündüklerini berrak bir şekilde ifade eden bir bilim, fikir ve kültür adamının bu konulara ve gitgide karmaşıklaşan dünya meselelerine nasıl yaklaşacağını bilmek isterdim.

    Vefatının otuzuncu yılında rahmet ve minnetle anıyorum.

Nevzat Kösoğlu’nu uğurlarken - Mehmet Doğan

D.Mehmet Doğan / Yeni Akit
13 Ekim 2013 Pazar 12:14
“Düşüncenin kuduz köpek gibi kovalandığı ülke...”

Cemil Meriç’in bu tanımlaması Türkiye’nin tek parti dönemine tekabül ediyor olmalıdır.

Şimdi düşünce böyle muamelelere maruz kalmıyor; düşünceden kaçmak zamanımızın baskın temayülü...

Sahih bir fikir adamımızı kaybettik... Eseriyle ve hayatıyla kararlı bir çizgide duran Nevzat Kösoğlu, Türkiye’nin fikirden kaçış döneminde önemli eserler ortaya koydu.

Bu önemle mütenasip bir kabul görmedi ne yazık ki...

Nevzat Kösoğlu’nu uğurlamak için Kocatepe’ye tırmanırken yolların kesilmesinden ve polis kontrolünden bir olağanüstülük olduğu anlaşılıyordu.

Bu ülkede bir fikir adamının cenazesi böyle bir olağanüstülüğe yol açmaz. Demek ki, cenazeye yüksek protokolden iştirak olacak.

Camiin açık alanının taşınabilir demir parmaklıklarla kesilmesi bu ihtimali kuvvetlendiriyordu. Bu sebeple, merhumun yakınlarına taziyede bulunma imkânına sahip olamadık.

Camiden çıkışta manzara daha rahatsız edici idi. Elbette emniyetin bu ahvalde tedbir alması kaçınılmaz.

Fakat bu tedbirlerin halkın hissiyatını rencide edecek raddede olmaması için de gereken yapılmalı.

Nitekim bir süre sonra cenazeye gelenler seslerini yükseltmeye, “polis dışarı!” nidaları duyulmaya başladı. Neyse ki bir süre sona polis aradan çekildi.

Meğer musallada iki cenaze varmış. Cenaze namazını kıldıran imamın bile bu ikinci ismin sağlığındaki önemini bilmediği anlaşıldı.

İmamın tanıyamadığı kişi, Erzurum’dan üç dönem milletvekili olmuş, hatta bir süre bakanlık yapmış Sabahattin Aras idi.

Başbakan’ın, Meclis Başkanı’nın, bakanların, MHP genel başkanının Adalet Partisi’nden ve Anavatan’dan seçilen ve bakanlık yapan Sabahattin Aras için oraya gelmedikleri kesindi.

Ortada ne AP ve ne de ANAP olmadığı için bu eski siyasetçinin bugünkü liderleri de yoktu ortalıkta.

Devlet Bahçeli, eski parti mensubu, milletvekili ve arkadaşı için oradaydı. Kösoğlu’nun fikirleri artık partide makes bulamıyordu.

Bu yüzden son dönem MHP yönetiminin büyük ölçüde orada olmadığı tahmin edilebilir.

Meclis Başkanı’nın, iki eski milletvekilinin cenazeleri için Kocatepe’ye gelmesi olağan karşılanmalıydı.

Ya Başbakan’ın orada bulunması nasıl açıklanabilir?

Nevzat Kösoğlu, Türkiye’de şu sıralar geri plana itilen millliyetçilik fikrinin en önemli isimlerinden biri idi.

Türkiye sentetik-etnik Atatürk milliyetçiliğinden –şimdiki tabiriyle “ulusalcılık”tan- uzaklaşıyor, gerçek köklerine dönüyor; dünya sisteminde Osmanlı’nın oturduğu yere talib oluyor.

Elbette bunun bir fikir arkaplanı olmalıdır. İlk defa Yahya Kemal’in bir fikir adamından çok bir edebiyatçı olarak kâğıda döktüğü bu toprakların tabiî, organik milliyetçiliği, kemalizmin izini sürdüğü Ziya Gökalp milliyetçiliğinin temelsizliğini ilân eder.

Nevzat Kösoğlu, erken yaşta kaybettiğimiz değerli düşünürümüz Erol Güngör gibi, Ziya Gökalp çizgisinden çıkıp Yahya Kemal, Nureddin Topçu muhtevasına yaklaşan görüşleriyle bugünün siyasetinde de dikkate alınması gereken bir isimdir.

Başbakan, Nevzat Bey’in cenazesine bu sebeple mi katıldı? Bunu sarih olarak bilmiyoruz. Fakat, okumaya vakit ayırabilirse, ilk okuyacağı isimler arasında medeniyet kavramına ağırlık veren Nevzat Bey’in olduğunu söyleyebiliriz.

Ne yazık ki, AK Parti’ye düşünce malzemesi üreten basın, Nevzat Kösoğlu’nun vefatını görmedi bile! Eğer Başbakan cenazeye katılmasa, onlar için haber dahi olmayacaktı...

Bugünün manzarası şöyle çizilebilir: Ulusalcılık değil milliyetçilik; etnik toplulukların haklarını ketmetmemek, ama etnik tanımlamaların üstünde Türk’ün hakkını da teslim etmek!

Eğer bu başarılamazsa, Türkiye diye bir devlet olmaz.

Nevzat Kösoğlu’nun milliyetçiliğine etniklik yaftası vurmak mümkün değil. Tarihin, toprağın, kültürün verileri onun düşüncesinin esasını teşkil eder.

Son eserlerinden olan Küreselleşme ve Millî Hayat kitabı, onun düşüncesinin derinliğini ortaya koyan önemli bir eserdir.

Bu kitaptan birkaç satırı, merhum Nevzat Bey’e rahmet vesilesi olsun için okuyucularıma sunuyorum:

“İnsan millî kültürüne inanç içinde toplumsallaşmadıktan, onun ölçüleriyle kişiliğini bulmadıktan sonra, insan yaratıcılığının önünü açmanın, o topluma kazandıracakları tartışılabilir.

Ferdî hırsların, bencilliklerin, ölçüsüzlüklerin sırf hukukî düzenlemelerle sınırlandırılıp, iyiye, güzele, millî ve insanî olana yönlendirilebilmesi imkânı şüphelidir.

Bireyin, içinden, iman yapısının şekillendirilmesi ile sınırlandırılıp yönlendirilmesi gerekir ki, yaratıcılığının topluma ve mensup olduğu medeniyete katkısı olsun...

Bu yüzden eğitimde aslolan, bilgi değil, kişilik eğitimidir, bireyin mensup olduğu millî kültürünün ölçüleri ile ölçülenmesi, onun boyası ile boyanmasıdır...

Toplum için birey dışında bir değişim başlangıç noktası yoktur.

Toplu(m) yapılarının bu değişimi etkilemesi, engelleme veyahut teşvik imkânları olacaktır; ama değişim yine de insandan başlayarak yapılacaktır.

Öyleyse, her şeye kendimizden başlamak zorundayız.”

Nevzat Kösoğlu'nun ardından - Hasan Celal Güzel

HASAN CELAL GÜZEL

Sevgili okuyucular, bugün çok efkârlı ve üzüntülüyüm. Bir âlimi, bir mütefekkiri, tertemiz vatansever bir Türk münevverini kaybettik. 

Nevzat Kösoğlu, henüz genç denilebilecek bir yaşta Hakk'a yürüdü. O, bizim neslimizin ve bizden sonraki nesillerin 'Nevzat Ağabeyi' idi. 

Evvelâ, ehli takvâ ve kâmil bir Müslüman'dı. Bütün hayatını, namazında, abdestinde, o bildiğiniz Erzurum'lu sevgili dadaşlar gibi bir mümin olarak sürdürdü. 'Allah' lâfz-ı celâlini ağzından hiç düşürmedi.

Nevzat Kösoğlu, kelimenin tam mânâsıyla 'münevver' bir milliyetçi ve vatanseverdi. Ömrünü milletine ve vatanına adamıştı. O, bir âlimdi.

Nevzat Kösoğlu, milliyetçi, muhafazakâr, milletimizin her türlü değerini temsil eden ve bu konuda derin tahliller yapan bir mütefekkir idi.

O bir öğretmendi. 1970'li yıllarda kurduğu 'Üniversiteliler Kültür Derneği', milliyetçi ve vatansever aydınımızın yetiştiği bir mektep olmuştur. 

 Memleketini seven, milliyetçi ve vatansever gençliğin, aynı zamanda çok okuyan, bilgili ve kültürlü olmasını savunur; çığırtkanlıktan hoşlanmazdı.  

O'nu dinlerken Müslüman Türk'ün bin yıllık macerasını dinler gibi olurdunuz.

***

Nevzat Kösoğlu, Türk Milleti'nin her türlü değerlerine sahip çıktı. Sadece kendisini düşünerek değil, hep milletini düşünerek yaşadı. Mümtaz Turhan ve Erol Güngör gibi büyük fikir adamlarımızın son temsilcilerinden biriydi.  
Nevzat Kösoğlu, İslâmiyet ile Türk Milleti'ni hiçbir zaman birbirinden ayrı düşünmedi. Milliyetçi ve muhafazakâr câmia içinde O'nu herkes çok sevdi. 
Sadece bir ara milletvekilliğini yaptığı MHP değil, yalnız ülkücü ve alperen gençlik değil, O'nu inançlı ve vatansever olan herkes çok sevdi. 
Nevzat Ağabey, milliyetçi câmia içinde demokrasiyi en önce vurgulayan ve demokratik değerleri millî değerlerle bağdaştıran bir münevverdi. Bu yüzden de bazı siyaset adamları O'nu bir türlü anlayamamışlardı.

Bana ayrılan sütunlar, O'nun eserlerini ayrı ayrı saymaya yetmiyor. Bu birbirinden değerli eserleri mutlaka bulup okumanızı tavsiye ediyorum.

***

Nevzat Ağabey'i Üniversiteliler Kültür Derneğinde tanımıştım. Dostluğumuz 40 seneden fazla devam etti. Editörlüğünü yaptığım Türkler isimli 21 ciltlik eser için yazmış olduğu 'Kızıl Elma' başlıklı yazısını unutmam mümkün değildir. 
Daha bu yılın başında tekrar yayınlamaya başladığım Yeni Türkiye Dergisi'nin Yeni Anayasa sayısında, 'Millî Kimlik Üzerine' başlıklı enfes bir bilimsel yazısını yayınlamıştık. 
Son çıkardığımız iki ciltlik Türk Dünyası sayısı için de 'Dünya Türklüğünün Birliği' konusunda bir yazı hazırlıyordu. 
Hasta yatağından benimle konuştuğu sırada; 'Hasancığım, son yazımı sana yazıyorum, İnşaallah bunu bitireceğim' demişti. 
Ne yazık ki yazı bitmek üzereyken durumu ağırlaştı. Yeni sayımızda yarım kalan bu yazısını bulup yayınlamaya çalışacağız.

Benim gibi O'nu çok sevenlerden sevgili Mustafa Çalık anlattı: Son saatlerini yaşarken, ziyaretine gitmiş. 
"Ağabey, Kubilay Kemertaş'ı çağırtıp bir 'Huma Kuşu' söyleteyim ister misin?" diye sormuş. 
Nevzat Ağabey çok memnun olmuş; bunun üzerine zaten hastaneye önceden getirdiği Kubilay Kemertaş'ı odasına almış.  
Nevzat Ağabey, kapıları pencereleri kapattırmış, 'Şöyle bağıra bağıra bir söyle!' demiş. Kubilay Kemertaş Huma Kuşu'nu söylerken hem kendisi, hem Mustafa hem de odada bulunanlar gözyaşlarını tutamamışlar...


***

Nevzat Kösoğlu, bir mücahit alperen, emsalsiz bir âlim ve mütefekkir, inanmış bir Müslüman ve gönül dostu, korkusuz bir dâvâ adamı ve daima İslâm'ı, millî, manevî değerlerimizi ve milliyetçiliği savunan, kahraman bir dervişti.

O'nu şimdiden özledim; yokluğunu yüreğimde hissediyorum. Cenâb-ı Hakk'tan O'na sonsuz rahmet ve mağfiret niyaz ediyorum. Türk Milleti'nin ve Türk Dünyası'nın başı sağolsun.

Rahat uyu Nevzat Ağabey, ruhun şâd olsun.